Het lichaam is gevoelig voor gevoelens en gedachten

Gevoelens en gedachten kunnen een grote invloed uitoefenen op het lichaam. Zozeer dat het er ziek of zieker van kan worden. Dat blijkt op het eerste van de drie lustrumcongressen van het Instituut Psychologie op 21 april.

De sprekers die op 21 april aan het woord komen, prof.dr. Stan Maes, dr. Véronique De Gucht en prof.dr. Willem van der Does, lichtten hun lezing telefonisch toe.


Stress, gezondheid en ziekte

Maes verdiepte zich in de relatie tussen stress, gezondheid en ziekte. ‘Een zekere mate van stress is onvermijdelijk’, zegt hij aan de telefoon. ‘Van belang is de manier waarop je ertegenaan kijkt. Kun je de stress relativeren of niet?’ Zo niet, kan dan dit resulteren in een verzwakking van het immuunsystem waardoor een mens gevoeliger raakt voor verkoudheid, hart- en vaatziekten en voor meer problemen tijdens de zwangerschap. En als het lichaam eenmaal ziek is, ziet het er voor de zieke ook nog een keer slechter uit. Maes ‘Depressieve met HIV besmette mannen verliezen in een jaar 38% meer T-cellen dan hun opgewekte broeders. Bij gestreste vrouwen verloopt het proces van borstkanker minder gunstig en bij gestreste mannen én vrouwen helen wonden minder snel.’


De rol van emoties en gedachten bij onverklaarde lichamelijke klachten

De Gucht is gespecialiseerd in de rol van emoties en gedachten bij onverklaarde lichamelijke klachten. Haar lezing spitst zich onder meer toe op het chronisch vermoeidheidssyndroom (CVS), dat zeer ernstig kan zijn, maar waarvoor geen lichamelijk oorzaak gevonden kan worden. De Gucht bericht over onderzoek rond onverklaarde lichamelijke klachten: ‘Een van de bevindingen is dat er kwetsbaarheidsfactoren bestaan in de vorm van onder meer persoonlijkheidskenmerken. Mensen die negatief zijn ingesteld en moeite hebben om emoties te herkennen, lopen meer risico. Wanneer zij dan getroffen worden door een infectie of een ingrijpende levensgebeurtenis, kan het mis gaan. Dat is dan de uitlokkende factor.’ De vermoeide staat van het lichaam kan vervolgens in stand worden gehouden door catastrofale gedachten als ‘Dit komt nooit meer goed.’


Activiteit/rust

Voor zowel chronische vermoeidheid als chronische pijn geldt dat de lijders eraan de neiging hebben naar twee kanten toe te overdrijven: als ze zich niet goed voelen rusten ze heel veel, als ze zich wel goed voelen zijn ze enorm actief. Dit kan de kwaal in stand houden. ‘Een combinatie van cognitieve gedragstherapie, die ingrijpt in het denken en daardoor invloed heeft op het gedrag, en ‘grade excercise’ kunnen voor verbetering zorgen’, aldus De Gucht.. Met ‘grade exercise’ wordt bedoeld: een betere balans zoeken tussen activiteit en rust. Dus toch actief zijn als je moe bent, en terughoudender als je je goed voelt.’


Can’t shake the feeling. Ratio, emotie en depressie.

Prof.dr. Willem van der Does ging bij de popmuziek te rade bij het verzinnen van een titel voor zijn lezing: Can’t shake the feeling. Ratio, emotie en depressie. Het Engelstalige deel komt meerdere keren voor als titel van een popsong, en heeft in de regel betrekking op een – ook niet af te schudden – verliefdheid.
Om te beginnen: helpen therapieën tegen depressie? Ja die helpen, stelt Van der Does. Soms in aanvulling op elkaar.’Met cognitieve therapie wordt geprobeerd om de emotie te beïnvloeden door rationeel in te grijpen. Iemand die depressief is, bekijkt álles vanuit de sombere kant. De therapie leert om deze negatieve gedachten om te buigen. ‘Het vervelende is dat die gedachten zich als een soort pop-ups kunnen gedragen en steeds maar weer terug komen. Als dat gebeurt moet je in plaats van de strijd opvoeren leren los te laten; daarbij kunnen meditatietechnieken als mindfulness nuttig zijn.’
Medicijnen helpen ook tegen een depressie. Volgens Van der Does werken beide methodes even goed. In het geval van een zware depressie is het raadzaam om beide therapieën tegelijk toe te passen.

Maken gedachten en gevoelens ziek(er)?
Pieter de la Courtgebouw, Wassenaarseweg 52
Woensdagmiddag 21 april
14.00-17.00 uur
Online aanmelden

De afgebeelde schilderijen zijn van Jan de Bruin.


Links

Psychologie studeren in Leiden
Masteropleidingen psychologie in Leiden

(20 april 2009/CH)

Laatst Gewijzigd: 20-04-2010