Nieuw model vergemakkelijkt componeren voor gitaar

Hoewel de gitaar al eeuwenlang deel uitmaakt van de klassieke muziektraditie, vinden componisten het schrijven voor dit instrument vaak een moeilijke opgave. Gitarist en componist Marlon Titre ontwikkelde een revolutionair nieuw componeermodel. Promotie op 10 december.

Populair

De gitaar is misschien wel het populairste muziekinstrument ter wereld, maar toch wordt er in klassieke kringen nauwelijks voor gecomponeerd. Dat komt doordat de meeste componisten van huis uit geschoold zijn op dat andere populaire instrument: de piano. In instructieboeken over orkestcompositie die de afgelopen eeuwen zijn geschreven, komt de gitaar er meestal met één, hooguit twee pagina’s bekaaid vanaf.


Sound-cell-texture

Zonde, vindt Marlon Titre, want het is juist zo’n veelzijdig instrument. Titre is de elfde promovendus van de Academy of Creative and Perfoming Arts aan de Universiteit Leiden. Hij ontwikkelde een revolutionair nieuw model, de sound-cell-texture chain, dat de bouwstenen aandraagt waarmee de componist de mogelijkheden van de gitaar optimaal kan benutten.

Revolutionair

Marlon Titre bedacht een nieuw model om mee te componeren voor gitaar, en ‘ontdekte’ ook nieuwe klanken.

Marlon Titre bedacht een nieuw model om mee te componeren voor gitaar, en ‘ontdekte’ ook nieuwe klanken.

Het model is vooral revolutionair door de wijze waarop Titre zijn theorie heeft georganiseerd. Hij onderscheidt drie basisniveaus:

  • enkele noten (sound)

  • kleine groepjes horizontale of verticale noten (cell)

  • grotere groepen noten (textures)

Voor elk van die niveaus beschrijft Titre twaalf verschillende klanken. Een voorbeeld daarvan is de slide-techniek, waarbij de gitarist de snaren niet indrukt, maar er overheen glijdt met een metalen of glazen buisje dat om de vinger is geschoven. ‘Voor elke klank leg ik uit hoe je sounds, cells en textures creëert,’ aldus Titre.


Nieuwe klanken

Titre ‘ontdekte’ ook nieuwe klanken. ‘Je kunt natuurlijk nooit alle bestaande composities kennen,’ vertelt hij, ‘maar om mijn model compleet te maken moest ik een aantal nieuwe klankvoorbeelden componeren. Ook ontdekte ik wat je allemaal met die klanken kunt doen. Je kunt een aangeslagen klank bijvoorbeeld afdempen, en met die gedempte klank kun je weer articulaties maken. Bepaalde combinaties van klankcategorieën en timbres komen nog niet in het repertoire voor.’

Hard nodig

Volgens Titre was zijn model hard nodig. ‘Normaliter vragen gitaristen een goede componist om voor gitaar te schrijven, aan wie ze het instrument dan eerst helemaal moeten uitleggen. Dat is natuurlijk zonde van de tijd. Door het handboek dat ik heb geschreven kunnen componisten zichzelf informeren, zodat ze op een hoger niveau beginnen, wat weer tot vruchtbaardere samenwerkingen kan leiden.’

Handelseditie

Het is de bedoeling een handelseditie van de dissertatie te maken. Titre: ‘Het gedeelte over schrijven voor gitaar is erg handig, maar het blijft natuurlijk een proefschrift, waardoor mensen die in de normale muziekliteratuur zoeken er niet snel tegenaan zullen lopen. Gelukkig maakt de Universiteit Leiden alle proefschriften openbaar toegankelijk, waardoor geïnteresseerden het in elk geval kunnen vinden.’

(2 december 2013/Coen van Beelen)

Promotie en concert

10 december 2013: M.L. Titre - Thinking Through the Guitar: the Sound-Cell-Texture Chain

Op maandag 9 december om 20:00 uur geeft Marlon Titre een concert in de Lutherse Kerk, Hooglandse Kerkgracht 26 in Leiden. Op het programma staan werken uit het klassieke gitaarrepertoire, evenals de première van een aantal nieuwe etudes die Marlon scheef in het kader van zijn onderzoek. Toegang is gratis.

Zie ook

Website Marlon Titre

Optreden Marlon Titre in VPRO Vrije Geluiden

Studeren in Leiden

Academy of Creative and Performing Arts

Laatst Gewijzigd: 03-12-2013