Zelf concrete doelen stellen helpt hartproblemen voorkomen
Hartpatiënten hebben er moeite mee om een gezonde leefstijl vol te houden, ook al verkleint dat de kans op een nieuw infarct. Gezondheidspsycholoog Veronica Janssen ontwikkelde een nieuw programma dat hen daarbij goed helpt. Dat blijkt uit haar proefschrift, dat ze dinsdag 25 september verdedigt.
Hartrevalidatieprogramma’s
In Nederland overlijden dagelijks gemiddeld 110 mensen aan de gevolgen van hart- en vaatziekten, iets meer vrouwen dan mannen. Dankzij betere chirurgische zorg en een snellere herkenning door de omgeving – waardoor er vaker tijdig hulp wordt ingeroepen – zijn dat er minder dan vroeger. Ook zijn er hartrevalidatieprogramma’s ontwikkeld om het risico op een nieuw hartprobleem aan te pakken. Het gaat dan om risico’s als een te hoge bloeddruk en te hoog cholesterolgehalte, te hoog gewicht, te weinig lichaamsbeweging en roken. ‘Deze hartrevalidatieprogramma’s duren ongeveer drie maanden. Ze hebben positieve effecten, maar die zijn na anderhalf jaar sterk afgenomen,’ zegt Janssen. ‘Als mensen weer op zichzelf zijn aangewezen, houden de meesten meer bewegen en gezonder leven niet vol.’
Op motivatiekaarten als deze beschreven hartpatiënten het levensdoel dat ze met hun revalidatie wilden realiseren
Levensdoelen
Janssen ontwikkelde daarom een leefstijlprogramma waarvan ze langduriger effect verwachtte, omdat het op een andere leest is geschoeid. ‘Normaal gesproken zegt een arts tegen een patiënt: “Het is goed als u zich zus-en-zo gaat gedragen”. Wij hebben mensen gevraagd wat ze belangrijk vinden in hun leven, en waarom. Iemand zei dat hij zijn kleinkinderen graag wilde zien opgroeien, een ander wilde graag reizen met zijn partner. Deze levensdoelen hebben ze getekend op een zogeheten motivatiekaart, zodat ze ook letterlijk zichtbaar waren. Vervolgens hebben we de revalidatie bij die levensdoelen laten aansluiten.’
Stappenteller
Stoppen met roken, wandelen naar het werk en de vette hap laten staan werden aantrekkelijker omdat ze gekoppeld werden aan concrete doelen. Bovendien konden mensen dankzij een stappenteller en bloeddruk- en cholesterolmetingen zien of ze vooruitgang hadden geboekt. Dat motiveerde hen extra om van hun nieuwe leefstijl een gewoonte te maken. Janssen: ‘Dit relatief goedkope programma, dat bestaat uit zeven bijeenkomsten, creëert een geleidelijke overgang naar het helemaal zelf doen. Dat werkt beter dan dat je ineens wordt losgelaten.’ Bovendien wordt de partner erbij betrokken. ‘Heel belangrijk, want je leefstijl veranderen doe je niet gemakkelijk in je eentje,’ zegt Janssen.
E-coaching
De resultaten: na zes maanden waren bloeddruk en buikomvang van de deelnemers gedaald, en was hun lichaamsbeweging toegenomen. Na vijftien maanden bewogen ze nog steeds meer, maar waren de andere twee gunstige effecten verdwenen. Janssen: ‘Ik denk dat voor langdurige gedragsverandering voortdurende feedback nodig is. Als mensen naast stappentellers bijvoorbeeld ook gebruik zouden kunnen maken van een online programma dat hun bloeddruk regelmatig controleert en zo nodig hun medicatie aanpast, zou dat heel motiverend zijn.’ Ze verwacht dat ook het inzetten van smartphones en e-coaching kan helpen om een eenmaal ingezette gedragsverandering gemotiveerd vol te houden.
(18 september 2012 - Malou van Hintum)
Promotie
mw V.R. Janssen
Datum: dinsdag 25 september 2012
Aanvang: 13:45 uur
Faculteit: Faculteit der Sociale Wetenschappen
Promotor: prof.dr. C.M.J.G. Maes
Locatie: Academiegebouw, Rapenburg 73, 2311 GJ Leiden
Studeren in Leiden
Bachelor
Master
Health psychology
Health across the Human Life Cycle is een van de zes profielthema's in het onderzoek van de Universiteit Leiden.