Afbeelding van de cluster van sterrenstelsels Abell 2256 gemaakt met LOFAR op een frequentie van 60 MHz

Abell 2256 is een groep van honderden sterrenstelsels (een cluster) op een afstand van 800 miljoen lichtjaar van de aarde. 'De structuur die we zien op de radiobeelden die we met LOFAR hebben gemaakt, geeft ons informatie over de oorsprong van dit cluster', aldus Van Weeren.

Tot grote verrassing van de astronomen was het cluster van sterrenstelsels veel helderder en complexer dan verwacht. Van Weeren: 'We denken dat clusters zich vormen door samensmeltingen en botsingen van kleinere clusters.' Abell 2256 is een cluster dat op dit moment zo'n botsing ondergaat. De wetenschappers willen nu begrijpen hoe dit botsingsproces zich voltrekt over een gebied dat groter is dan tien miljoen lichtjaar.

Luchtfoto van LOFAR-stations in Drenthe (© ASTRON)

De radiostraling die sterrenkundigen met de LOFAR-telescoop hebben waargenomen, wordt geproduceerd door elementaire deeltjes die op bijna lichtsnelheid bewegen. Met LOFAR is het mogelijk om te bestuderen hoe de deeltjes tijdens het botsen van clusters tot zulke extreme snelheden versneld worden. LOFAR is geen traditionele radiotelescoop met een grote schotel, maar bestaat uit een groot aantal velden waarin vele kleine antennes staan opgesteld. Daarmee wordt het heelal op lage radiofrequenties gescand. De LOFAR-telescoop heeft voor het eerst beelden van Abell 2256 kunnen maken in het frequentiegebied tussen 20 en 60 MHz.