Eredoctor Komrij overleden

Gerrit Komrij (1944-2012) kwam graag naar Leiden. Was het niet voor de Huizingalezing, dan vertolkte hij wel een rol als gastschrijver. Tijdens de dies op 8 februari 2000 werd hem een eredoctoraat van de Universiteit Leiden verleend. Met liefde schreef hij voor de universiteit.

© ANP

© ANP

 

Winterswijks gymnasium

Vicevoorzitter Willem te Beest introduceerde openingsspreker Komrij bij de start van de lezingencyclus Ratio & Emotie die de Leidse universiteit organiseerde in haar 87e lustrum in 2010. Te Beest haalde bij die gelegenheid in het overvolle Klein Auditorium van het Academiegebouw herinneringen op over hun gezamenlijke Winterswijkse jeugd. Zo vertelde hij hoe Komrij op het Winterswijks gymnasium aan Te Beest en zijn medescholieren tot voorbeeld werd gesteld.

Ratio en emotie

In de lezingenbundel Ratio & Emotie schrijft universiteitshistoricus Willem Otterspeer in het voorwoord: ‘Opmaat van de lezingen was de prachtige pirouette die Gerrit Komrij, eredoctor van de Leidse universiteit, draaide rondom het centrale thema. Hij speelde daarin de advocaat van de duivel en was op fascinerende wijze engel en duivel tegelijk, advocaat en dichter, progressief en conservatief, diep redelijk en onnavolgbaar emotioneel.’

Advocaat van de duivel
Gerrit Komrij 

'De universiteit is, met haar suggestieve schijnmanoeuvres en jacht op maatschappelijk succes, een instituut van topemoties geworden.'

'De bibliotheken zijn mausolea geworden, zeg ik. De heren Simpelmans en Snel-een-Beetje bepalen de agenda, zeg ik. Ik hang de cultuurpessimist uit en intussen google ik de halve dag naar ongeverifieerde feitjes en betaalbare luxeartikelen en hang ik de andere halve dag voor facebook om te zien wat mijn vijanden over me roddelen.'

'Ik zit in mijn bibliotheek, in een van de vele kamers, en ik kijk naar de ruggen van mijn boeken. Leer, perkament, linnen. Ze zeggen me niets meer. Hoe heb ik daar ooit een vitaal circus achter kunnen vermoeden? ... Ergens in de wereld hebben ze afgesproken dat het niets meer beduidt. Ergens hebben ze een schakelaar omgezet. Ik voel dat er geen zuchtje tegenspraak meer in me opwelt.'

Ratio & emotie. Verwoord en verbeeld Lustrumserie 2010 (Leiden University Press 2010)

Vriendelijke kerel

‘Je kon erg met hem lachen’, weet Kasper van Ommen van een etentje met Komrij na de publicatie van de lustrumbundel Ratio & Emotie. Redacteur Van Ommen typeert Komrij als droog, onderkoeld en cynisch. ‘En denk dan dat stemgeluid van hem erbij.’ Bovenal noemt hij Komrij een vriendelijke kerel, met zijn boekengeleeerdheid een ambassadeur voor de universiteit. Coördinator van het Scaligerinstituut Van Ommen denkt ook terug aan de liefhebber Komrij op zoek naar info in de kluis van de Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek. Komrij werkte aan een verhaal over Adriaan van Beverland, een tijdgenoot van Vossius, die zorgde dat de Vossiuscollectie in Leiden kwam. De vrijdenker Van Beverland stond terecht in de Leidse universitaire rechtbank. Dat boeide Komrij; iemand met een hart voor boeken én een smetje. Over de waarde en de toekomst van zijn eigen boekenverzameling in Portugal maakte hij zich zorgen.

Boekenliefhebber

Zijn 60e verjaardag vierde Komrij in Leiden met een verkooptentoonstelling van manuscripten en bibliofiele uitgaven van zijn werk. De Leidse universiteitsbibliotheek vierde het feestje mee en bracht een speciaal drukwerkje uit met een gedicht en een essay. Komrij schreef in opdracht van de Universiteitsbibliotheek het gedicht 'De bibliotheekknecht'. Het essay 'Biblioteca da Estrela' van Onno Blom, gastconservator van de tentoonstelling in het Letterkundig Museum over Gerrit Komrij, gaat over de bibliotheek van Komrij zelf. De boekenliefhebber Komrij werkte belangeloos mee aan deze beperkte en genummerde oplage; de opbrengst kwam geheel ten goede aan de restauratie van boeken.

De bibliotheekknecht
Gerrit Komrij

Hij leeft genaaid en met geknakte rug
In kerkers die vergeven zijn van boeken –
Over een boekplas loopt een boekenbrug –
Geen raadsel of het valt wel op te zoeken.

Als hij eens afwijkt van zijn stratenplan
Van letters, band en plank kijkt hij verwilderd –
Straks zal hij rusten in een kist waarvan
De binnenkant met boeken is beschilderd.

Pas dan zal (wat hem in verloren dromen
Bekroop en wat geen boek hem wist te leren,
Telkens en perkament ten spijt) uitkomen:

Hij loopt een lege kamer op en neer en
Alles is marmerblank, kaal zijn de wanden –
Zo zal hij in het witte vuur belanden.

De bibliotheekknecht & Biblioteca da Estrela / Onno Blom; [ill. Zwaaneveldt] / Gerrit Komrij; [ill. Krouwels] 2004

Links


(10 juli 2012 / MvG)

Het gedicht 'De schoolverlater' is in 2008 als muurgedicht aangeboden aan voormalig rector magnificus Douwe Breimer door Leidse studenten en alumni. Het gedicht siert de rechtenfaculteit.

Het gedicht 'De schoolverlater' is in 2008 als muurgedicht aangeboden aan voormalig rector magnificus Douwe Breimer door Leidse studenten en alumni. Het gedicht siert de rechtenfaculteit.

Laatst Gewijzigd: 26-07-2012