De gerestaureerde Sterrewacht heeft dit jaar de Architectuurprijs Leiden gewonnen. Vele vakspecialisten hebben met traditionele handwerktechnieken het gebouw in de originele indeling hersteld, met veel oog voor detail, zoals de veranda aan de Singel, de koepels, stucplafonds, gemarmerde muren en de vloeren. Koepels en kijkers functioneren weer. Bij deze vakkundige restauratie zijn alle bouwkundige gebreken verholpen. De Sterrewacht is in gebruik genomen als onderwijsgebouw.

Uitgegraven kelder voor het Bezoekerscentrum Sterrewacht

De Sterrewacht is te bezichtigen bij speciale gelegenheden zoals Open Monumentendagen en de Wetenschapsdag. Bezoekers van de Hortus botanicus kunnen vanaf 27 oktober rondom het gebouw wandelen en ook het nieuwe Bezoekerscentrum Sterrewacht bezichtigen. In de uitgegraven kelder van het gebouw is een permanente expositie ingericht over de geschiedenis van het gebouw en over de ontwikkelingen in de Leidse Sterrenkunde.

Vakspecialist werkt aan detail koepel

Nadat de Sterrewacht jarenlang in gebruik was bij de Leidse sterrenkundigen, vertrokken zij in 1974 naar het ruimere Huygens Laboratorium aan de Wassenaarseweg. Het pand raakte in verval. De restauratie ging in 2009 van start met behulp van een subsidie van het Ministerie van OCW. Verbouwingen en achterstallig onderhoud hadden in de loop van de tijd het karakter van het gebouw volledig aangetast. De daken en goten lekten, kozijnen en deuren waren verrot, de koepels van de observatoria verkeerden in deplorabele staat. De totale restauratie en herinrichting van het gebied heeft 2,5 jaar geduurd en 15 miljoen euro gekost.

Observatiekoepels

De Universiteit Leiden heeft de Leidse Sterrewacht te danken aan de ambitieuze hoogleraar astronomie Frederik Kaiser. Architect Henri F.G.N. Camp ontwierp een gebouw in neoclassicistische stijl, geïnspireerd op de beroemde sterrenwacht van Sint Petersburg. In 1858 begon de bouw. Het bijzondere gebouw, een centraal deel geflankeerd door vleugels, is in de loop van de tijd een aantal keren uitgebreid. In het westelijke deel was de woning van hoogleraar Kaiser. Op het dak kwamen twee observatiekoepels, later meer. Tot het complex behoren verder de achthoekige heliometertoren (1877, P.J.H. Cuypers) en de koepel halverwege de Sterrewachtlaan, van waaruit hemellichamen werden gefotografeerd.