Tijdens het Concours Wetenschap & Wereld maken wetenschappers op een spectaculaire, actieve en voor iedereen begrijpelijke manier duidelijk waarmee ze bezig zijn in hun onderzoek. En dat is broodnodig volgens Ton van Haaften, voorzitter van de Stuurgroep Lustrum. Van Haaften: ‘Voor de zichtbaarheid en het draagvlak van de wetenschap is het belangrijk dat een breed publiek kennismaakt met wat er in de wetenschap zoal gebeurt. Voor veel mensen is wetenschap iets abstracts, terwijl je heel goed kunt laten zien dat onderzoek midden in de maatschappij staat.’

Het Instituut voor Geschiedenis doet mee met een project over migratie. Naar schatting hoeft 98% van de Nederlanders maar een paar generaties in de familiegeschiedenis terug te gaan om ze tegen te komen: migranten van over de hele wereld. Susan Leclercq, medewerkster van het project, legt uit: ‘Over migratie wordt tegenwoordig voornamelijk in het heden gepraat. Het gaat niet verder terug dan de Turkse en Marokkaanse gastarbeiders die naar Nederland kwamen. Wij willen de historische kant van migratie benadrukken.’ Op grote ‘urban screens’ (filmdoeken in de publieke ruimte) worden filmpjes vertoond over de geschiedenis van Leiden, en wordt getoond welke grote rol migratie daarin gespeeld heeft. Leclercq: ‘Er lopen ook studenten rond die de bewoners vragen zullen stellen over migratie. Zo willen we de inwoners erbij betrekken, en hopen we meer te weten te komen over de mening maar ook over de kennis van de Leidenaren.’

Het Leiden University Centre for Linguistics doet iets wat mooi op het bovenstaande onderwerp zou kunnen aansluiten. De medewerkers van het project Klinkermikken & Klankkleuren hebben software ontwikkeld waarmee eenvoudiger een taal kan worden geleerd. ‘Uit onderzoek blijkt dat vooral de uitspraak van klinkers problemen veroorzaakt bij het leren van een nieuwe taal,’ aldus Vincent van Heuven, hoogleraar experimentele taalkunde. Van Heuven: ‘Wij hebben speechtrainers ontwikkeld waarbij je bepaalde eigenschappen van klanken die je produceert kunt zien op het scherm.’ De bedoeling is dat de software een klank laat horen en aangeeft op een klankendriehoek, de gebruiker die klank probeert te imiteren en vervolgens direct ziet hoever hij van de oorspronkelijke klank afzit. ‘Zo kun je vergelijken hoe het moet en hoe je het hebt gedaan,’ vertelt Van Heuven, ‘en kan je jezelf al in een aantal stappen flink verbeteren.’ Tijdens de manifestatie kan iedereen de software uitproberen en wordt er een wedstrijd gehouden wie het beste de klanken kan imiteren. Van Heuven: ‘Het is een beetje zoals darten, maar dan met je stem.’

Een aantal excellente studenten van de faculteit der Wiskunde en Natuurwetenschappen doen mee met wat ze de ‘Solarpowered Futurefish’ noemen. De studenten hebben delen van planten bij vissen ingebouwd waardoor die, net als planten, voor een gedeelte op zonne-energie kunnen leven. David Louwrier, student Life Science & Technology, is een van de medewerkers. Louwrier: ‘We wilden kijken of een hoger organisme ook op bladgroenkorrels kan leven. Evolutionair gezien is dat nog nooit gebeurd. Als het werkt kan dit bijvoorbeeld worden toegepast in de voedingsindustrie, waardoor er veel minder energie kan worden verbruikt, en dat is weer goed voor het milieu.’ In de lustrumweek wordt het publiek alvast getrakteerd op groene vis. Louwrier: ‘De vis is nu natuurlijk nog groen gemaakt met gangbare voedingsmiddelen, zoals pesto, maar we willen het Leidse publiek toch alvast laten proeven van de eventuele toekomst. We hopen dat ze hierdoor gaan nadenken over wat er mogelijk is in de wetenschap.’ Er zal tevens een debat plaatsvinden in Museum Boerhaave, waarin voor- en tegenstanders van genetisch gemodificeerde organismen het tegen elkaar opnemen.

Een van de twee andere onderzoeken heeft te maken met de bestrijding tegen kanker. Door gebruik te maken van fluorescent licht moet het verschil tussen gezond en ongezond weefsel duidelijker worden. Hierdoor is het eenvoudiger om een tumor volledig en zorgvuldig te verwijderen. Tijdens de lustrumweek willen de onderzoekers van Endocrinologie en Heelkunde van het LUMC de Leidse bevolking duidelijk maken hoe zulk onderzoek in zijn werk gaat, en hoe het in de toekomst de behandeling van kanker kan verbeteren.

Het vijfde en laatste onderzoeksproject gaat over Zuid-Afrika, en wordt uitgevoerd door de opleiding Culturele Antropologie en Ontwikkelingssociologie. Het bestaat voornamelijk uit een website waarop je kunt ontdekken wat de Leidse universiteit te bieden heeft aan kennis over Zuid-Afrika. Daarnaast zal er op verschillende locaties in de stad een vuvuzelaband optreden.