Dr. Aad Tibben benoemd tot hoogleraar Psychologie van de klinische genetica

    Dr. Aad Tibben is per 1 januari 2009 bij de Faculteit der Geneeskunde/LUMC benoemd tot gewoon hoogleraar Psychologie van de klinische genetica.


‘Huntingtonleerstoel’

  Tibben (1952) bezette sinds 1999 de toen door de Stichting Open Ankh, de Atlant Zorggroep en het Prinses Beatrix Fonds ingestelde bijzondere leerstoel Neurodegeneratieve aandoeningen in het bijzonder de ziekte van Huntington (de zogenoemde Huntingtonleerstoel). De leerstoel was ondergebracht bij de afdeling Neurologie. Het doel was verbetering van de kwaliteit van leven van zowel de patiënten met de ziekte van Huntington (HD) zelf als hun naasten. Vanwege het succes ervan, werd besloten de leerstoel per 1 januari 2009 om te zetten in een gewone leerstoel bij de afdeling Klinische Genetica, waarbij het werkterrein werd verbreed naar onder meer de erfelijke vormen van kanker.

Hechting

  Het onderzoek vanuit de leerstoel heeft een aantal resultaten opgeleverd. Zo is duidelijk geworden dat kinderen tot vijf jaar die zelf het risico van HD in zich dragen en worden geconfronteerd met de symptomen bij een ouder, een grote kans hebben problemen met hechting te krijgen. Hetzelfde geldt voor risicodragende kinderen en adolescenten die getuige waren van psychiatrische opname en/of overlijden van een ouder. In vervolg op dit gehechtheidsonderzoek wordt momenteel gekeken naar de invloed van specifieke hechtingsstijlen op de verwerking van de uitslag van een voorspellende test voor neuro-degeneratieve aandoeningen zoals HD, en erfelijke borst- en eierstokkanker.

Gedragsbeoordelingsschaal

In samenwerking met een aantal categoriale verpleeghuizen in Nederland en België is de Gedragsobservatie Schaal Huntington ontwikkeld waarmee het gedrag van een HD-patiënt in de laatste fase van de ziekte beoordeeld kan worden. Voorts is onderzocht of de premorbide persoonlijkheidsfactoren samenhangen met het gedrag van HD-patiënten in de laatste fase van hun ziekte. Zo werd onder meer gevonden dat rigiditeit en agressie kon worden verklaard door premorbide neuroticisme, en de mate van sociale en emotionele ondersteuning die men als gezond persoon kon mobiliseren.    

Verder onderzoek naar HD

De Universiteit Leiden/LUMC is in Nederland het wetenschappelijk centrum voor de ziekte van Huntington. In samenwerking met de afdelingen Neurologie en Psychiatrie en het Centrum voor Humane en Klinische Genetica wordt momenteel onder meer onderzoek gedaan naar de psychiatrische en psychopathologische aspecten van HD. Tibben participeert in een Europese interviewstudie waarin de zorgbehoefte van gezinnen met patiënten met de  juveniele vorm van HD in kaart wordt gebracht. In 2008 is in samenwerking met de GGZ (Rivierduinen) en Zorgorganisatie Topaz het project Ketenzorg Huntington West-Nederland opgericht. Leiden speelt een vooraanstaande rol in het European Huntington Disease Network waarin wetenschappers kennis en ervaring samenbundelen.

Vervolgopleidingen

Tibben studeerde in 1976 aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam af in de klinische psychologie en heeft hierna diverse opleidingen in de psychotherapie gevolgd. Na zijn afstuderen aan de VU ging Tibben als psycholoog/psychotherapeut aan de slag bij Psychogeriatrisch Centrum en Algemeen Psychiatrische Polikliniek Overduin in Katwijk aan Zee. Hij zou er elf jaar blijven. Hierna sloeg hij de weg van het onderzoek in: bij het Klinisch Genetisch Centrum van het LUMC, en het Instituut Medische Psychologie en Psychotherapie en de afdeling Klinische Genetica van Erasmus MC in Rotterdam combineerde hij klinisch werk met onderzoek. Tibben promoveerde in 1993 in Rotterdam cum laude op What is knowledge but grieving? On psychological effects of presymptomatic DNA-testing for Huntington’s disease.

Andere functies

  Tibben heeft naast het klinische werk en het gerichte onderzoek allerlei andere functies bekleed. Zo was hij supervisor van de opleiding Huisartsgeneeskunde in Rotterdam, groepssupervisor van de coassistenten Heelkunde bij het Erasmus MC, plaatsvervangend lid van CCMO, de Centrale Commissie Mensgebonden Onderzoek (1999-2003), lid van de Core Group Centre of Society and Genomics (2002-2006). Momenteel is Tibben lid van de Professional and Population Policy Committee (PPPC) van de European Society of Human Genetics, lid van de Wetenschappelijike Raad Kankerbestrijding, vice-voorzitter van de Raad voor Sociale Oncologie van het KWF en lid van de Raad van Toezicht Psychomedisch Psychiatrisch Centrum Psytobe.

Buitenland

  In 1998-1999 was hij projectleider van het project Population Screening for Fragile X in Cuba; psychological evaluation/development support programme, in samenwerking met prof. L. Heredero van de Universiteit van Havanna. Sinds 1994 is hij gastdocent bij het Instituto Genetics Biologia van de Universiteit van Genua, Italië. Tevens heeft hij langjarige internationale ervaring als trainer in communication skills in genetics. Hij is director van de European Train the Trainers Program en van de Advanced Course Communication Skills in Genetics in Bologna.

Publicaties

  Zo’n dertig keer werd Tibben uitgenodigd om zitting te nemen in een wetenschappelijke adviesraad zoals de Wetenschappelijke Raad Kankerbestrijding, Genomel en EMPAG. Hij beschikt over een publicatielijst van meer dan 90 titels waarvan hij (mede)auteur is.

Promovendi

Tibben geeft onderwijs op zijn vakgebied en begeleidt momenteel zes promovendi. Eerder was hij negen keer (co)promotor en veertien keer lid van een promotiecommissie. 

(27 januari 2009/CH)

Laatst Gewijzigd: 27-01-2009